Nano'nun Günlüğü…

Ideallerimi gerceklestirmek icin arastiriyorum, Unutmamak icin yaziyorum!

  • Bulundugunuz Sayfa: 
  • Ana Sayfa
  • Biyolojik Isaret Isleme – Kan Basinc Olcumu

Biyolojik Isaret Isleme – Kan Basinc Olcumu

Gönderim Ocak 20th, 2014

Bu makalede, biyolojik isaret isleme’de onemli bir konu olan kan basinci olcumu, onemi ve olcum tekniklerinden bahsiyor olucam.

Bununla birlikte kan basinci ideal degerlerine, kan basinci olcumunun nasil yapildiginda, kan basinci olcumunde kullanilan devrelerden de bahsediyor olacagim.

Kan Basinci Nedir?

Kan basinci, dolasim sistemi atardamarlari icerisindeki kanin basincini belirlemektedir. Kanin kalp tarafindan pompalanarak, aradamarciklarin direncine ve atardamar ceperlerinin esnekligine baglidir. Kan basinci halk arasinda Tansiyon olarak isimlendirilmektedir.

Kalp sistemi pompa sistemi gibi calismaktadir. Her kalp attiginda atardamarlara yani arterlere kan pompalanmaktadir. Kanin damarlarda sistemli bir sekilde dagilmasi sonucunda basinc dalgalari olusmaktadir. Bu basinc dalgalarini kan basinci olarak olculmektedir.

Kalp kani pompaladiginda, kalp kasilarak hacmi kuculmektedir, bununla birlikte arterlere kan gonderilir ve kan basinci yukselir. Bu hacim maksimum arttiginda basinc en yuksek seviyeye ulasmaktadir. Ulasilan bu en yuksek seviyeye Sistolik Kan Basinci ismi verilmektedir.

Kalbin kan pompalamadigi esnada kalp gevser ve kan basinci en dusuk seviyeye ulasir. Ulasilan bu en dusuk seviyeye Diyastolik Kan Basinci ismi verilmektedir.

Sistolik kan basinci ve Diyastolik kan basinci terimleri ile birlikte kan basinc olcumunde her zaman iki degerin bilinmesi gerektigi ortaya cikar. Ornegin; “120’ye 80” gibi olcumlerde iki deger kullanilmaktadir.

Kan basinc olcum birimi; mmHg yani Milimetre Civa’dir.

Kan basinci degeri, insanin yasinin artmasiyla dogru orantili bir sekilde artmaktadir. Bunun sebebi, vucuttaki atardamarlarin esnekliklerinin azalmasidir. Fiziksel veya duygusal degisklikler kan basincini gecici olarak degistirebilir, yukseltir veya dusurur.

Kan Basinci Ideal Degerleri Nelerdir?

Kan basinci olcumlerinde hasta uzerinde referans alinmasi gereken iki ideal olcum noktasi vardir. Ust degere ait olan Sistolik kan basincinin ideal degeri 120 mmHg’dir. Alt degere ait olan Diyastolik kan basincinin ideal degeri 80 mmHg’dir. Sonuc olarak ideal deger; 120 / 80 mmHg olarak bilinmektedir (Tablo 1).

 

 

 

 

 

 

Birinci asama eger ki uc aydan daha fazla bir sure ile devam eden bir durumsa, kan basincini dusuren ilaclar alinmalidir. Ikinci asama ile hastanin yasam biciminin degistirilmesi onerilir ve takibinde ilac alimida gerekmektedir.  Ucuncu asamanin anlami, kalp krizi ve diger onemli hastaliklarin habercisi olmaktadir.

Kan Basinci Olcumunde Nelere Dikkat Edilmeli?

Kan basinci olcumunde dikkat edilmesi gereken kosullar bulunmaktadir;

Hasta, yarim saat oncesinden rahatlatilmali ve birsey yememeli yada icmemelidir.

Olcum cihazinin manson boyutlari uygun olmalidir. Manson icerisindeki kase’nin kolun cevresini en az %80’nini saracak sekilde kullanilmalidir, tam bir sekilde cevrelememelidir.

Kalp atisinin duzensiz oldugu durumlarda yani aritmilerde, sistolik ve diyastolik basinclarin her birisi icin ortalama 3 okuma yapilmaldir. Sistolik degerin normalden dusuk yada diyastolik degerinin normalden cok yuksek oldugu durumlarda civa seviyesi yavas bir sekilde indirilmeldir.

Olcum yapilan kolun, kaburgalar arasinda gogsun onunun ortasindaki kemik hizasina birlestirilecek sekilde yatay bir sekilde konumlandirilmalidir. Kolun kasilmasini engelleyebilmek adina, olcum yapilan kolu dirsekten desteklenmesi gerekir.

Olcum yapilan koldan tum giysiler cikartilarak ciplak bir sekilde olcum yapilmaldir.

Brakiyel arter yani atardamarin kol uzerinde yeri bulunmalidir ki bu yer, kol on yuzunde ve dirsegin 2-3 cm yukarisinda bulunmaktadir. Elle hissedilen bu yer, manson tarafindan suratli bir sekilde nabzin kabolma noktasinin 30 mmHg uzerine kadar sisirilmelidir ve daha sonra her kalp atiminda veya saniyede 2-3 mmHg hiziyla yavasca bosaltilmalidir.

Steteskop, brakiyel arterin uzerine yerlestirilmesi gerekiyor. Steteskopun, Asiri basinctan kacilacak sekilde sikica ve dengeli bir sekilde arterin uzerinde tutulmasi gerekiyor.

Olcum esnasinda birinci fazda sistolik basinc sesinin kaybolmasi ardindan 5. fazda seslerin diyastolik bir basinc sesi kaydedilmektedir. Ideal fazlar, 4. ve 5. fazlardaki sesler kaydedilmelidir.

Basinclar 2 mmHg degerine yakin bir sekilde kaydedilmelidir. Boylelikle hem buyuk hem de kucuk tansiyon kaydedilmis olacaktir. Ornegin; 137 / 90 mmHg gibi.

Iki dakikalik araliklarda iki veya daha fazla olcum alinabilir. Bu olcumler arasindaki farklar 5 mmHg’dan fazla bir degerse yeni olcumler yapilmalidir.

Ilk olcumlerde hipertansiyon tanisi konulmamalidir. Gun boyunca 100 mmHg’ya kadar sistolik kan basinci degiskenlik gostermektedir. Hipertansiyon referans noktalari 210 / 120 mmHg olarak kabul edilmektedir.

Kan basinci ilk olcumunde her iki koldanda olculmesi gerekiyor, sonrasinda hangi koldaki olcum daha fazlaysa o kol uzerinden artik diger olcumler yapilmaktadir. Sistolik / Diyastolik oraninda 20 / 10 mmHg’dan fazla farklilik olursa, es zamanli olcum yapilmalidir.

Ilk muayenede, ana atardamardaki darligi (aort koarktasyon) degerlendirmek icin bacaklarda da kan basinci olcumu yapilmaktadir. Normalde, bacaktaki kan basinci koldaki kan basincina esittir. Kollardaki kan basinci, bacaklardan 20 mmHg’dan daha fazla ise aort koarktasyonu dusunulmelidir.

Kan basincindaki olcumleri kayit edebilmek icin; sistolik kan basinci, diyastolik kan basinci ve sagdanmi soldanmi olduguna, hastanin pozisyonuna, varsa aritmi yani kalp atisindaki ritim bozuklugu, heyecan veya hastalik gibi olagan disi durumlari gosterilmelidir.

Tekrarlayan olcumlerde manson icerisindeki havanin tamamen bosaltilmasina dikkat edilmelidir. Ardasik okumalar arasinda en az 15 saniye olmalidir.

Kan basincini olcen kisi, rahat ve gevsemis bir pozisyonda olmali, ayni zamanda manometreye bir metreden daha uzak durmamalidir.

Kan basinci olcumunde kanada hiper tansiyon birliginin belirlemis oldugu manson standartlari;

 

 

 

Kan Basincinin Onemi Nedir?

Kan basinci olcumu basit ve kolay bir sekilde ogrenilip uygulanabilmektedir. Ne kadar kolay ogrenilebilen bir uygulama olsada yinede hatalar yapilabilmektedir. Gerceklesen olasi hatalara ornek verilecek olursa; normal bir kan basinci yuksek kan basinci olarak olculebilir veya yuksek bir kan basinci normal bir kan basinci olarak olculebilmektedir. Sonuc olarak bu hatalar dogrultusunda tanida veya tedavide onemli sapmalar gerceklesmektedir. Bu sebeple kan basincinin saglikli bir sekilde olculmesine onem verilmelidir.

Kan basinci olcumunde saglikli bir sekilde sonuc alinabilmesi icin oncelikle hastanin bu olcum icin hazirlanmasi gerekiyor;

Hasta oncelikle sakin ve sessiz bir ortamda en az 15 dakika kadar oturur yada yatar halde dinlendirilmeli ve sakinlestirilmelidir. Son 30 dakika icerisinde hastanin sigara, cay, kahve, alkol icmemesi ve kafein almamasi, yemek yememesi gerekir. Bunun sebebi yemeklerden veya egzersizden sonra yapilan olcumler normal olcumden daha dusuk bir degerde sonuc verecektir. Sigara yada kahve iciminden sonraki olcumlerde normalden yuksek bir degerde sonuc verecektir. Kan basinci olcumu hangi koldan yapilacaksa, o kol havada gergin bir sekilde tutulmamalidir, bir masa uzerinde veya hastanin kucaginda yatay ve serbest bir sekilde sabitlenmelidir. Kolun cihaz takilacak alaninin sebest ve ciplak olmasi gerekiyor. Olcum esnasinda hasta konusturulmamali, bacak bacak ustune atmamalidir. Insanin her iki kolu arasinda 10 mmHg kadar basinc farkliliklari bulunmaktadir. Bu sebeple, ilk olcum yapilirken her iki koldanda olcum sonucu alinmalidir. Hangi koldaki kan basinci olcusu daha yuksek ciktiysa sonrasindaki olcumlerde artik hep o koldan olcum alinarak takip edilmelidir.

Kan Basincinin Olcum Teknikleri Nelerdir?

Kan basinci olcumu genellikle pratik bir sekilde gerceklestirilmesi icin kol uzerinde sarilan cihazlarla yapilmaktadir. Kol uzerinden yapilan kan basinci olcumune Sifigmomanometre ismi verilmektedir.

Kan basinci sadece koldan degil, ayni zamanda dogrudan atardamarlar icerisine yerlestirilen kataterler araciligiylada olculebilmektedir. Direkt olcum yada Invazif olcum olarak bilinen bu yontem genellikle ameliyathanlerde ve yogun bakim unitelerinde gerceklestirilmektedir.

Kan basincini diger bir yontem olan el bileklerine baglanan aletlerle de yapilabilmektedir. Fakat bu olcum teknigi cok fazla saglikli olcumler vermemekte hatta gercek degerinden cok farkli bir sekilde dusuk degerler olcmektedir. Bu sebepten koldan olculen kan basinc olcum teknigi daha fazla tercih edilmektedir.

Kan basinci olcumunde iki tip manometre; Civali veya Aneroit cihazlar kullanilabilmektedir.

Kan basinci genellikle sfigmomanometre diye isimlendirilen tansiyon aleti ile olculurken, civali manometrlerin aneroit manometrelere gore bakimi daha kolay ve hassiyeti daha fazladir. Aneroit manometreler daha pratik ve kirilma tehlikesi yoktur. Genel olarak bu cihazlarin cogu, standart civali manometrelerden daha pahalli olmalarina karsin onlar kadar hassas degillerdir.

Kan Basincinin Olcumu Nasil Yapilir?

Kan basincinin belirlenmesinde direkt (dogrudan olcum) ve indirekt (dolayli olcum) yontemler bulunmaktadir.

Inderkt Yontemlerde; kan basinci olculurken tikayici duzenek kullanilir. Cok yaygin olarak kullanilan tikayici duzenek, kaf ismi ile bilinir ve ici hava doldurulabilen bir lastik torbadir.

 

 

 

 

 

 

Dokunma – Palpatory Yontemi; Kafin basinci sistolik basincin uzerine cikarilir. Basincin zamana bagli olarak azalmasi saglanir. Bilegin asagisinda, parmakla arterden darbelerin hissedilmesi ile sistolik basinc belirlenir.

 

 

 

 

 

Osilometrik Yontem; Sistolik basinc degerinin uzerine cikarilan kaf basinci azaltilirken, kaf basincinda osilasyonun basladigi deger sistolojik basinc, osilasyonun maksimum oldugu deger ortalama basinc ve osilasyonun bittigi deger ise diyastolik basinci verir.

 

 

 

 

 

Dinlenme – Oskultasyon Yontemi; Kaf basinci yardimiyla, uzerinde basinc olcumu yapilacak arter tikanir. Basinc yavasca azaltilirken, arter icerisinde kesikli akan kanin olusturdugu ses dinlenir.

 

 

 

 

 

 

Flush Yontemi; Uzerinde basinc olcumu yapilacak, organ ucundan baslayarak band ile sikica sarilir ve boylece o bolge kansiz birakilir. Organin ust kismina kaf baglanir ve basinc sistolik basincin uzerine cikarilir. Band acilir ve kafin basinci yavasca azaltilir. Sistolik basinca ulasinca, kansiz bolgeye kesikli olarak kan gelmeye baslar. Bu durum kansiz organin renk degistirmesi ve hastanin o bolgede bir sicaklik duymasiyla belirlenir.

Ultrasonik Yontem; Kan basinci, hem manuel hem de otomatik olarak olculebilir. Piezoelektrik kristaller hasta kolu ile kaf arasina yerlestirilmistir. Damar duvarlarinin, kaf basincinin sistolik ve diyastolik basinca esit oldugu anlarda, hareketli olmasi sonucu yansiyan ultrasonik dalganin frekansinda, doppler olayi nedeniyle kayma olur. Bu degisim, kan akisinin baslamasi aninda 200-500 Hz, akisin kesilmesi aninda ise 25-100 Hz kadardir. Bu frekans kaymasinin detekte edildigi andaki basinc sistolik basinc ve frekans kaymasinin bittigi andaki basinc ise diyastolik basinctir.

 

 

 

 

 

Otomatik Olcum Yontemi; Sistemin calismasi elektronik kontrol sisteminden, kaf basincini saglayan pompayi calistiran bir isaretin gelmesiyle baslar. Bu basinc onceden belirlenen seviyeye cikar, ikinci kontrol isareti V1, basinc azaltma vanasini acar. Kaf basinci sistolik basinca esit oldugunda Doppler kaymasi olusur. Bu isaret kontrol sistemi tarafindan algilaninca, V2 sistolik vanasini kapatan bir isaret vanaya ulasir. Kaf basinci diyastolik basinca ulastiginda ise kontrol sistemi, V3 vanasini kapatir. Son uretilen kontrol isareti V4 valfinin acilmasini saglar ve kaf basinci atmosfer basincina duser.

 

Kan Basincinin Olcumunde Kullanilan Devreler Nelerdir?

1. Sistolik, diyastolik ve ortalama basinc olceri.

 

 

 

 

 

2. Ortalama arter basincinin olculmesi.

 

 

 

 

 

 

3. Basincin turevini alan devre.

 

 

 

 

4. Otomatik sifirlama devresi; Yeni gelistirilmekte olan kan basinci olcen cihazlarin monitorlerine otomatik sifirlama devresi konmaktadir. Amac, devre cikisinda olabilecek bir gerilim sifirlanmis olacaktir.
5. Kalp (kardiyak) katerizasyonu; Kalple ilgili hastaliklarda tani konulabilmesi icin, kalbin odaciklarinin dinlenilmesi gerekiyor. Bu islemlere Kardiyak katerizasyonu olarak isimlendirilir. Kateter; ince, saglam, bukulebilen 1 m. kadar uzunlugunda ici bos bir borudur. Katerizasyon sayesinde; fizyolojik parametreler olculur, kan ornekleri alinir, kalp odaciklarinin ve koroner damarlarin angiografisinin elde edilmesi amaciyla istenilen bolgeye kontrast maddenin ulastirilmasi saglanir.

Keyifli Calismalar Dilerim.

Etiketler: , , , , , , , , , , , , ,
Bulundugu Konu Etiketleri Akademik, Bilgisayar Mühendisi, Biyolojik Isaret Isleme, Genel |

Gecici Bir Sure Icin; Bu Konu Yorumlara Kapalidir, Tesekkurler!...

Istatistik

  • 1 Uye
  • 334 Yazi
  • 16 Yorum Var